Graj odpowiedzialnie – uzależnienie od hazardu i jak szukać pomocy

Odpowiedzialne podejście do hazardu to temat, który od lat stanowi istotny element polityki prowadzonej przez rzetelnych operatorów. Dobry Sygnal traktuje tę kwestię poważnie, dlatego niniejszy artykuł poświęcony jest zjawisku uzależnienia od hazardu – jego przyczynom, objawom i metodom leczenia. Znajdziesz tu informacje przydatne zarówno dla osób, które obawiają się o własne nawyki, jak i dla tych, którym bliska osoba zmaga się z problemem. Wymienione organizacje i ośrodki oferują pomoc anonimową i bezpłatną, dostępną dla każdego, kto jej potrzebuje.

Mechanizm powstawania uzależnienia od hazardu

Hazard online za pieniądze funkcjonuje dziś przede wszystkim jako forma rozrywki cyfrowej. Jednym z mniej oczywistych czynników ryzyka są wzorce zachowań kształtowane już w dzieciństwie. Rodzice, którzy z braku czasu zastępują wspólne spędzanie chwil tabletami i telefonami, nieświadomie otwierają dzieciom drogę do świata gier. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do trudności z kontrolowaniem zachowań związanych z graniem.

Badania naukowe potwierdzają, że uzależnienie od hazardu ma podłoże neurobiologiczne. Podczas gry mózg uwalnia substancje wywołujące uczucie euforii, zbliżone do tych, które pojawiają się po spożyciu środków odurzających. Gra staje się wówczas nie rozrywką, lecz głównym sposobem na osiągnięcie chwilowej ulgi lub przyjemności. Statystyki wskazują, że ponad 5% mieszkańców krajów wysokorozwiniętych wymaga specjalistycznego leczenia z powodu problemowego hazardu.

Poniżej zestawiono kluczowe dane dotyczące skali zjawiska w Polsce:

• 10% nowych graczy uzależnia się w Polsce każdego roku.
• Około 2 miliony osób w Polsce zmaga się z uzależnieniem od gier hazardowych.
• 37,1% populacji w Polsce uczestniczy w grach na pieniądze.
• 3–4% osób jest szczególnie podatnych na uzależnienie ze względu na trudną sytuację finansową.
• 5,4% graczy zgłasza się po profesjonalną pomoc terapeutyczną.

Liczby te pokazują, że problem dotyczy znaczącej części społeczeństwa i nie należy go bagatelizować.

Czynniki ryzyka i etapy rozwoju nałogu

Uzależnienie od hazardu nie pojawia się z dnia na dzień – rozwija się stopniowo i często przez długi czas pozostaje niezauważone. Dobry Sygnal wyróżnia kilka grup czynników, które zwiększają podatność na ten rodzaj nałogu:

• Cechy psychologiczne – chroniczny dyskomfort emocjonalny, brak poczucia sensu i radości z codziennego życia sprzyjają sięganiu po gry jako sposób na chwilową ulgę.
• Sytuacja rodzinna – samotność, konflikty i napięcia w najbliższym otoczeniu skłaniają do ucieczki w świat wirtualnych iluzji.
• Sytuacja finansowa – wiara w możliwość szybkiego zarobku i wyjścia z trudności finansowych poprzez wygraną jest częstym motywem rozpoczęcia intensywnej gry.
• Izolacja społeczna – osoby pozbawione realnych relacji coraz częściej poszukują kontaktu i uznania w środowiskach wirtualnych.
• Predyspozycje genetyczne – indywidualne uwarunkowania układu nerwowego i hormonalnego mogą istotnie wpływać na ryzyko rozwinięcia uzależnienia.

Niezależnie od tego, który czynnik odgrywa dominującą rolę, samo uzależnienie przechodzi przez pięć charakterystycznych etapów: od fazy zainteresowania i pierwszych wygranych, przez narastające straty, aż po desperację i utratę nadziei. Rozpoznanie wczesnych sygnałów ostrzegawczych może przesądzić o tym, czy pomoc zostanie podjęta w odpowiednim momencie.

Skala problemu na świecie – dane porównawcze

Problem hazardu patologicznego nie jest zjawiskiem wyłącznie polskim. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co roku na świecie blisko 350 milionów ludzi zmaga się z różnymi formami uzależnienia od gier, a chorobowość szacowana jest na poziomie 5,8%. Łącznie około 20% światowej populacji doświadcza patologicznego hazardu przynajmniej raz w życiu, a ekspansja hazardu online wyraźnie ten odsetek zwiększa.

Poniższa tabela prezentuje porównanie sytuacji hazardowej w ośmiu wybranych krajach, obejmujące najpopularniejsze rodzaje gier, profil wiekowy graczy, roczne przychody z branży oraz odsetek osób uzależnionych:

Zestawienie wyraźnie pokazuje, że skala uzależnienia nie zależy wprost od wielkości rynku hazardowego. Kraje o wysokim odsetku graczy – jak Stany Zjednoczone – odnotowują równocześnie wysoki wskaźnik uzależnień, podczas gdy w Wielkiej Brytanii, mimo bardzo aktywnego rynku, odsetek ten jest stosunkowo niski. Dla osób w Polsce, które potrzebują wsparcia, pomocne mogą okazać się między innymi następujące organizacje działające w obszarze odpowiedzialnego hazardu:

1. BeGambleAware – bezpłatne i poufne porady dla graczy w trudnej sytuacji.
2. GamCare – wsparcie terapeutyczne i dostęp do infolinii pomocy.
3. Anonimowi Hazardziści – program 12 kroków i regularne spotkania grupowe dla osób uzależnionych.
4. Problem Gambling – grupy wsparcia dla graczy oraz pomoc dla rodzin osób z nałogiem.

Skorzystanie z zewnętrznej pomocy nie jest oznaką słabości – przeciwnie, jest pierwszym i często najtrudniejszym krokiem ku odzyskaniu kontroli.

Jak szukać pomocy w Polsce – ośrodki terapeutyczne w całym kraju

Jeżeli Ty lub ktoś z Twoich bliskich zmaga się z problemem hazardowym, w Polsce działa wiele placówek, zarówno publicznych w ramach NFZ, jak i prywatnych, które oferują specjalistyczną pomoc. Dobry Sygnal zebrał dane kontaktowe ośrodków terapeutycznych w dwudziestu miastach, by ułatwić szybkie znalezienie wsparcia.

Warszawa

Ośrodek „POLANA” – Prywatny ośrodek Terapii Uzależnień i Pomocy Psychologicznej, ul. Banderii 4, lok. 179, e-mail: info@osrodekpolana.pl, tel. 602 624 447, strona: https://osrodekpolana.pl/

Wrocław

Ośrodek Leczenia Uzależnień DetoksVip, ul. Piłsudskiego 74/lokal 320, e-mail: biuro@apkvippoint.pl, tel. 507 177 222, strona: https://www.detoksvip.pl/

Gdańsk

Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień w Gdańsku, ul. Zakopiańska 37, e-mail: rejestracja@wotu.pl, tel. 583 015 132, strona: https://wotu.pl/o-nas

Poznań

AGNUS Prywatny Ośrodek Leczenia Uzależnień i Współuzależnienia, ul. Spławie 48, e-mail: kontakt@uzaleznieniapoznan.pl, tel. 533 221 555, strona: https://agnusterapia.pl

Kraków

„PRO-VITA” Centrum Zdrowia Psychicznego i Terapii Uzależnień NZOZ, ul. Basztowa 5, e-mail: basztowa@provita.org.pl, tel. 124 219 567, strona: https://provita.org.pl/

Katowice

Prywatny ośrodek „Lapides”, ul. Poniatowskiego 21, e-mail: rejestracja@lapides.pl, tel. 604 596 792, strona: https://osrodek-terapii-lapides-katowice.pl/

Bydgoszcz

Bydgoski Ośrodek Rehabilitacji, Terapii Uzależnień i Profilaktyki „BORPA”, ul. Bernarda Śliwińskiego 12, e-mail: borpa@poczta.onet.pl, tel. 523 755 405, strona: http://bip.borpa.bydgoszcz.pl/

Białystok

Ośrodek terapii i leczenia uzależnień Skrzydła Pomorskie, ul. św. Krzysztofa 12, e-mail: bialystok@terapiaskrzydla.pl, tel. 530 333 303, strona: https://terapiaskrzydla-bialystok.pl/

Rzeszów

Dialog Centrum Terapii Rodzin, ul. Karola Lewakowskiego 1a/2, e-mail: www@dialog.rzeszow.pl, tel. 507 039 111, strona: https://dialog.rzeszow.pl/

Sopot

Poradnia Terapii Uzależnień Mrowisko, ul. Królikarnia 13, e-mail: biuro@mrowisko.org.pl, tel. 585 502 669, strona: https://mrowisko.org.pl/

Lublin

Przychodnia Leczenia Uzależnień, ul. Karłowicza 1, e-mail: plu@olu.lublin.eu, tel. 815 322 979, strona: http://olu.lublin.pl/

Konin

Wojewódzki Szpital Zespolony im. dr. Romana Ostrzyckiego w Koninie, ul. Wyszyńskiego 1, e-mail: o.leczenia.uzależnień@szpital-konin.pl, tel. 632 404 432, strona: https://szpital-konin.pl/SK/

Toruń

Wojewódzka Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia, ul. Szosa Bydgoska 1, e-mail: rejestr_wptuiw@wotuiw.torun.pl, tel. 566 226 831, strona: http://wotuiw.torun.pl/

Olsztyn

Miejski Zespół Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Olsztynie, al. Wojska Polskiego 8, e-mail: terapia@mzpitu.olsztyn.eu, tel. 895 429 466, strona: https://mzpitu.olsztyn.eu/dzial-terapii

Krosno

Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Horyzont BIS, ul. Grobla 29, e-mail: izkasum@tlen.pl, tel. 683 835 500, strona: https://www.horyzontbis.pl/

Koszalin

Stowarzyszenie Profilaktyki i Terapii „Młodzi – Młodym”, ul. Zwycięstwa 168, e-mail: stowmm@gmail.com, tel. 513 606 445, strona: https://mlodzi-mlodym.koszalin.pl/

Szczecin

Ośrodek Terapii Uzależnień od Alkoholu w Szczecinie (SPZOZ), ul. Ostrowska 7, e-mail: otu@otu.szczecin.pl, tel. 914 558 343, strona: https://otu.szczecin.pl/hazard

Opole

Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia w Opolu, ul. Głogowska 25B, e-mail: wotuiw@olowoskowice.pl, tel. 774 552 535, strona: http://olowoskowice.pl/210/182/aktualnosci-wotuiw.html

Częstochowa

Młodzieżowy Ośrodek Leczenia Uzależnień, ul. Rejtana 7b, e-mail: osrodek@cztps.eu, tel. 343 639 757, strona: http://osrodek.cztps.eu/

Gdynia

Ośrodek Profilaktyki i Terapii Uzależnień, ul. M. Reja 2a, e-mail: opitu@opitu.pl, tel. 586 216 135, strona: http://opitu.pl/

Powyższa lista obejmuje placówki rozmieszczone w różnych regionach Polski, co oznacza, że pomoc specjalistyczna jest dostępna niezależnie od miejsca zamieszkania. Im wcześniej zostanie podjęty pierwszy krok, tym większe są szanse na skuteczną terapię.

Metody leczenia i praktyczne wskazówki

Leczenie uzależnienia od hazardu wymaga podejścia dopasowanego do konkretnej osoby, ponieważ każdy gracz trafia do nałogu w inny sposób i z innych powodów. Prywatne kliniki i poradnie terapeutyczne budują indywidualne programy terapeutyczne, rozłożone na etapy i uwzględniające zarówno pracę psychologiczną, jak i udział w grupach wsparcia. Warto wiedzieć, co można zrobić – zarówno gdy chce się pomóc innej osobie, jak i gdy zmaga się z problemem samodzielnie.

Poniższa tabela zestawia praktyczne kroki z obu perspektyw:

Jednym z uznanych podejść terapeutycznych jest model Minnesota – program 12 kroków pierwotnie opracowany przez Anonimowych Alkoholików, który po raz pierwszy zastosowano w szpitalu psychiatrycznym w latach 50. XX wieku. Jego zasadniczą cechą jest indywidualizacja leczenia: twórcy programu wychodzą z założenia, że uzależnienie każdego człowieka ma inną historię i inną dynamikę, dlatego żadne podejście szablonowe nie będzie skuteczne dla wszystkich.

Polecane lektury o uzależnieniu od hazardu

Dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć mechanizmy uzależnienia lub szukają wsparcia w procesie zdrowienia, literatura może stanowić cenne uzupełnienie terapii. Wśród pozycji, które warto mieć na uwadze, znajdują się:

• „Gdy hazard staje się problemem. Czy jestem uzależniony?”, Barbara Wojewódzka, 2014.
• „Hazardziści. Gra o życie”, Beata Biały, 2021.
• „Hazard. Historia, zagrożenia i drogi wyjścia”, Bohdan T. Woronowicz, 2012.
• „W sieci hazardu”, Andrzej Zwoliński, 2011.
• „Cześć, mam na imię Michał”, Michał Krupa, 2013.

Każda z tych książek podchodzi do tematu z innej perspektywy – od analitycznej po osobiste świadectwa – co sprawia, że zestaw ten może trafić do różnych czytelników.

Sprawdź się – test na obecność problemowego hazardu

Jeśli masz wątpliwości co do własnych nawyków, poniższy zestaw pytań może pomóc ocenić sytuację. Odpowiedz uczciwie na każde z nich, korzystając z podanej skali punktowej.

Za odpowiedź TAK przyznaj sobie 3 punkty, za WĄTPIĘ – 1 punkt, za NIE – 2 punkty.

Pytania kontrolne:

• Czy myśli o hazardzie zajmują Ci znaczną część dnia?
• Czy z czasem potrzebujesz wyższych stawek, żeby poczuć emocje?
• Czy wielokrotnie próbowałeś ograniczyć grę bez powodzenia?
• Czy próby rezygnacji z hazardu wywołują u Ciebie rozdrażnienie lub niepokój?
• Czy ukrywasz swoje zachowania hazardowe przed bliskimi?
• Czy gra zakłócała Twoją pracę, naukę lub relacje?
• Czy sięgasz po hazard, gdy czujesz się przygnębiony lub niespokojny?
• Czy kiedykolwiek pojawiły się u Ciebie myśli samobójcze w związku z hazardem?
• Czy sprzedawałeś mienie, by zdobyć pieniądze na grę?
• Czy łamałeś prawo, by sfinansować swój nałóg?

Po zsumowaniu punktów porównaj wynik z poniższą tabelą interpretacyjną:

Test ma charakter orientacyjny i nie zastępuje diagnozy klinicznej, jednak może być pierwszym impulsem do podjęcia rozmowy z profesjonalistą.

Historie ludzi, którzy wyszli z nałogu

Jednym z najsilniejszych dowodów na to, że z uzależnienia od hazardu można się wyleczyć, są prawdziwe doświadczenia osób, które przeszły przez ten proces. Poniżej przedstawiamy trzy takie relacje.

Heni Wiśniewski dorastał w rodzinie zastępczej w trudnych warunkach materialnych. Jako dziecko regularnie bywał w salonach gier. Po emigracji do Wielkiej Brytanii, mając 25 lat, poczuł po raz pierwszy finansową stabilizację. Pierwsza wizyta w kasynie z przyjaciółmi zakończyła się wygraną – i tak zaczęło się jego uzależnienie. Wygrywał duże kwoty i natychmiast je tracił, zaciągał kredyty i przeznaczał je na gry online. Łącznie stracił około 250 tysięcy złotych, żona go opuściła, a myśli samobójcze stały się codziennością. Dopiero leczenie w prywatnym centrum medycznym i dożywotnia samoekskluzja z brytyjskich zakładów hazardowych pozwoliły mu zacząć życie od nowa.

Historia Łukasza to przykład uzależnienia, które wyrosło z pozornie niewinnych nawyków. Ojciec zabierał go jako dziecko na gry automaty, a on jako student zaczął stawiać drobne zakłady sportowe – po złotówce, dwie, pięć. Stopniowo tracił całe pieniądze przeznaczone na utrzymanie, zastawiał przedmioty w lombardzie i pożyczał od znajomych, by się odegrać. Jego otoczenie do dziś nie zdaje sobie sprawy z problemu. Łukasz przyznaje, że sam nie chce jeszcze rezygnować z gry – i właśnie to pokazuje sedno uzależnienia: trwałą zmianę mogą osiągnąć tylko ci, którzy sami tego chcą.

Mariusz Chyb przez dziesięć lat był uzależniony od automatów do gier. Zaczęło się od jednej wizyty z kolegą i wygranej 50 złotych za 5 złotych wkładu. Uznał, że znalazł sposób na zarobek. Zaczął kłamać żonie, pożyczać pieniądze od znajomych i grać zamiast realizować codzienne obowiązki. Miał jeden cel: wygrać 10 000 złotych i przestać. Gdy w końcu tę kwotę wygrał, nie przestał. Dopiero ultimatum żony – rodzina albo automaty – skłoniło go do rozpoczęcia leczenia w prywatnej placówce medycznej. Wsparcie bliskich okazało się kluczowe dla skuteczności terapii.

Wszystkie trzy relacje łączy jeden wspólny wniosek: nałóg hazardowy potrafi pochłonąć wszystko, lecz przy odpowiednim wsparciu i własnej determinacji możliwe jest odzyskanie kontroli nad życiem.

FAQ